Hội cờ Lạc Thổ

Làng Hồ có tên chữ là Lạc Thổ thuộc tổng Đông Hồ xưa (nay thuộc thị trấn Hồ - Thuận Thành) có địa lợi nằm ven sông Đuống, dân cư đông đúc, đã vươn lên thành trung tâm của huyện, vượt quá đô thị cổ Dâu và phố Phủ cũ. Lạc Thổ là “đất văn học” nổi tiếng thời xưa. Theo bia văn chỉ của làng thì Lạc Thổ có 7 tiến sĩ, gần 30 cử nhân và nhiều tú tài. Tiêu biểu đỗ đạt có cụ Dương Như Châu đỗ đầu thi đình thời Lê Thánh Tông và trong khoa thi 1505 thời Lê Uy Mục có 2 người cùng đỗ; đến khoa thi 1535 lại có 3 người Lạc Thổ cùng đỗ. Với truyền thống hiếu học và đỗ đạt ấy, trải qua nhiều biến thiên của lịch sử người Lạc Thổ vẫn giữ được những nét đẹp văn hóa của quê hương như bức đại tự “Mỹ tục khả phong” do vua triều trước phong tặng. Một trong những nét đẹp phong tục đó là Hội cờ mùa xuân mở vào ngày hội làng mồng 9 tháng Hai âm lịch hằng năm
Theo lời kể của người làng, vào thời Đại Việt có trạng cờ Vũ Huyên, một kỳ vương Trung Quốc theo thuyền buôn cắm sào ở Lạc Thổ thách đấu. Các cao thủ trong vùng đến so tài đều bị đánh bại. Một cụ già cao cờ người Lạc Thổ cứ lặng lẽ quan sát và tìm ra điểm yếu của đối phương. Hắn có bộ quân cờ ngà voi do vua ban được hắn giữ như mạng sống vậy. Cụ già Lạc Thổ nhận đấu. Vừa bày quân xong, cụ già nói “Tôi là chủ, xin chấp tiên sinh một xe”, đoạn cầm quân cờ ngà voi ném ra giữa dòng sông sâu. Kỳ vương Trung Quốc phần hồi hộp tưởng là chạm trán Trạng cờ Đại Việt, phần tiếc mất quân cờ vua ban nên đã để thua ván cờ đó và vội vã rút vào cho thuyền đi nơi khác.

Thời trước hội cờ kéo dài cả tuần lễ, từ khi nhập tịch đến khi rã đám và tổ chức bằng hình thức cờ người, bên nam thanh, bên nữ tú. Tướng ông, tướng bà chọn người phúc hậu, cha mẹ song toàn, sinh con đủ nếp đủ tẻ, học hành thành đạt, gia giáo. Người cờ, người chơi đều có trang phục riêng. Mỗi bên lại có một người thúc trống như kiểu đánh trận thời xưa. Trước khi vào chơi phải làm lễ cáo, chơi xong làm lễ tất ở đình. Chơi cờ là đấu trí, nhưng nghi thức chơi cờ cũng là một phần của lễ tế thành cầu cho người yên vật thịnh như lời bài chúc trước lúc ra quân: “... Chúc xã dân phong cảnh sống thanh bình vui vẻ hát ca. Chúc trên thuận dưới hòa giữ gìn mỹ tục nhà nhà yên vui”. Sau bài chúc của người cầm chịch hội cờ là bài sai tướng sĩ của từng bên quân cờ nam và nữ.

Hội cờ Lạc Thổ luôn thu hút đông đảo anh tài trong vùng đến dự. Những năm gần đây nhiều kỳ thủ tên tuổi cả nước cũng đến như tiên sinh Nguyễn Ngọc Phan An; ông Võ Tấn- Tổng Biên tập Tạp chí Cờ... Từ hội cờ làng, nhiều người ham cờ đã trở thành vận động viên của huyện, tỉnh như Nguyễn Viết Tuấn, Phạm Văn Thành, Nguyễn Văn Hiền... Nhà thơ Hoàng Cầm cũng có bài thơ viết về Hội cờ quê hương.

Theo bacninh.gov.vn